Sinds 1993 stimuleren opeenvolgende Turkse regeringen de vrijemarkteconomie. Resultaat: enkele grote holdings beheersen het medialandschap. Sindsdien is het mes gezet in de sociale rechten van journalisten. Op papier worden vakbonden toegestaan, maar in de praktijk betekent lidmaatschap ontslag. Op dit moment hebben slechts enkele bedrijven een cao voor journalisten.

Net als haar seculiere voorgangers heeft de Turkse regering onder leiding van de Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (AKP) een moeizame relatie met de media. In 2008 leidde een corruptieschandaal in Duitsland rond de liefdadigheidsinstelling Deniz Feneri (Vuurtoren) tot een hevig conflict tussen premier Erdoğan en mediamagnaat Aydın Doğan. Doğan is eigenaar van de Doğan Groep, het grootste mediaconglomeraat van het land.

De journalistiek in Turkije staat sinds haar ontstaan onder controle van de Staat. De eerste Turkse krant -Takvim-i Vak’ayi, die in 1831 is opgericht – werd gepubliceerd door officiële geschiedschrijvers in dienst van de Ottomaanse staat. In 1864 was de eerste censuurwet een feit: de zogeheten Matbuat Nizamnamesi. Deze wet, die publicaties kon verbieden die de nationale veiligheid schonden, is een belangrijke voorloper van de huidige Anti-Terreurwet.

Als onderdeel van de toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie heeft de Turkse regering in 2006 de Mediawet versoepeld. In artikel 3 van deze wet is de persvrijheid geregeld:

“De pers is vrij. Deze vrijheid omvat het recht op het verzamelen en verspreiden van informatie en deze informatie kritisch te analyseren en hierover te publiceren. Het uitoefenen van deze vrijheden kan – in overeenstemming met de grondbeginselen van een democratische samenleving – worden ingeperkt met als doel de reputatie en rechten van anderen, de volksgezondheid en publieke moraal, de nationale veiligheid en de rechtsorde te beschermen, de ondeelbare integriteit van het grondgebied te waarborgen, misdaden te voorkomen, erop toe te zien dat niet gebruikgemaakt wordt van bronnen die staatsgeheim zijn en de integriteit en het onafhankelijk functioneren van de rechtstaat te waarborgen.”

In Turkije wordt veel tv gekeken. Volgens onderzoek dat de Turkse Hoge Raad voor Radio en Televisie (RTÜK) in maart 2006 verrichtte, kijken burgers 5f uur per dag naar de televisie. 19 Procent zit meer dan 10 uur per dag voor de beeldbuis. Uit het onderzoek blijkt ook dat een meerderheid van de bevolking vertrouwen heeft in de media. Zo vindt 56,5 procent de berichtgeving op tv en in kranten betrouwbaar. Toch stelt tegelijkertijd 34 procent juist géén vertrouwen in tv te hebben en zeggen 3 op de 10 burgers kranten niet betrouwbaar te vinden. Ruim de helft (52,6 procent) beschouwt radio en 44,2 procent internet als een betrouwbare informatiebron. Hoogopgeleiden hebben meer vertrouwen in internet dan in tv, radio en kranten.

Sinds april 2007 zijn in Turkije 1.112 websites verboden. Zo blokkeerde een militair gerechtshof zes maanden de toegang tot het zeer populaire YouTube vanwege video’s die beledigend zouden zijn voor Atatürk, de grondlegger van de Republiek Turkije. Ook andere veelbezochte sites als geocities.com, wordpress.com, dailymotion.com en onderdelen van Google waren niet toegankelijk. Vooral het verbod op de website van de wereldberoemde wetenschapper Richard Dawkins deed veel stof opwaaien.

Op 19 januari 2007 werd Hrant Dink doodgeschoten voor het kantoor van het onafhankelijke weekblad Agos, waarvan hij hoofdredacteur was. Ruim 100.000 burgers vulden tijdens zijn begrafenis de straten van Istanbul. De dader, Ogün Samast werd enkele uren later gearresteerd. De rechtszaak tegen 19 verdachten ging in juli 2008 in een zwaar beveiligde rechtbank van start. Later bleek dat de Turkse veiligheidskrachten vóór de dood van Dink waren gewaarschuwd dat een moordaanslag op handen was.

Turkije heeft de afgelopen jaren verschillende hervormingen doorgevoerd die toetreding tot de Europese Unie mogelijk moeten maken. Zo is de doodstraf in vredestijd afgeschaft, zijn rechten toegekend aan Koerdische minderheden – zoals het recht Koerdisch te spreken, kwam de politie onder strengere controle te staan en is de wetgeving op het gebied van de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid aangepast.